Zasady żywienia zdrowych niemowląt

Zasady żywienia zdrowych niemowląt

Bardzo często otrzymuje od Was, drogie Mamy, pytania ( czy to na facebook’u czy w mojej pracy) dotyczące prawidłowego żywienia dziecka i zwyczajnie dłużej nie mogłem już zwlekać by czegoś nie napisać. A zwlekałem dlatego, że żywienia dziecka jest tematem bardzo obszernym i długo się zastanawiałem jak do tematu w ogóle podejść. Postanowiłem założyć oddzielną kategorię na blogu dotycząca właśnie żywienia i tak, jak to było w przypadku rozwoju dziecka, tak i teraz postów powstanie kilka, jak nie kilkanaście.  Tak chyba będzie ostatecznie najlepiej, ale i niestety najdłużej.

Co więcej, postaram się umieszczać na końcu postów ( lub zrobić jeden duży oddzielny) linki do stron poświęconych żywieniu. Stron w języku polskim poświęconym prawidłowemu żywieniu dziecka mamy naprawdę kilka dobrych i warto do nich zaglądać, nie tylko z powodu ciekawych artykułów ale także z powodu licznych, dobrze rozbudowanym, schematów rozszerzenia diety wraz z całymi jadłospisami i sposobem przygotowania posiłków, co wielokrotnie stanowi największe wyzwanie dla młodej mamy.

Trochę wstępu

Zanim przejdziemy do rozszerzania diety, bo o to jest zawsze najwięcej pytań, nie da się nie napisać krótkiego wprowadzenia. W Polsce podstawą lekarskich zaleceń dotyczących żywienia zdrowych dzieci urodzonych o czasie, jest dokument opracowany przez Sekcję Żywieniową Polskiego Towarzystwa Gastroenterologicznego, Hepatologii i Żywienia Dzieci. Dokument zawiera wytyczne stworzone przez towarzystwa naukowe, renomowane instytucje oraz zespoły ekspertów wraz z adaptacją do warunków polskich. Przeznaczony jest w sumie do wszystkich osób sprawujących opiekę nad dzieckiem do 1 roku życia. Kolejne aktualizacje tego dokumentu pojawiają się maksymalnie co 3 lata. Dzisiejszy post będzie opierał się na zaleceniach z 2014 roku.

Dlaczego żywienie jest takie ważne?

Prawidłowe żywienie we wczesnym okresie życia dziecka ma ogromny wpływ na kondycję malucha jak i jego prawidłowy dalszy rozwój zarówno fizyczny jak i psychiczny. Zdrowe żywienie zapewnia optymalny rozwój, pozwala osiągnąć genetycznie uwarunkowany ( czyli wynikający z mieszanki genów od rodziców) potencjał wzrostowy oraz inteligencję. Zdrowe żywienie pozwala także znacząco zmniejszyć ryzyko wystąpienia wielu chorób cywilizacyjnych, takich jak otyłość, cukrzyca typu 2, osteoporoza, alergia, miażdżyca lub warunkować ich łagodniejszy przebieg. Prawidłowe żywienie dziecka w tzw. krytycznych okresach jego życia, warunkuje prawidłowy rozwój osobniczy i zdrowie we wszystkich późniejszych latach życia.

Zapotrzebowanie na składniki pokarmowe

Szczegółowe zalecenia dotyczące zapotrzebowania na poszczególne składniki odżywcze w odniesieniu do wieku opracowane zostały w 2013 roku przez Europejski Urząd do Spraw Bezpieczeństwa Żywności ( czyli European Food Safety Authority, nazywany dalej EFSA). Zapotrzebowanie na składniki odżywcze, przynajmniej w pierwszych 6 miesiącach życia, jest odnoszone do objętości i składu spożywanego pokarmu kobiecego. Wadą tej metody jest zmienność składu pokarmu kobiecego, zarówno w okresie laktacji, jak i w ciągu doby. W Polsce obowiązują normy żywieniowe opracowane w 2012 roku przez Instytut Żywności i Żywienia. Wykorzystują one inne definicje zapotrzebowania na składniki odżywcze i dlatego nie mogą być bezpośrednio porównywane z zaleceniami EFSA.

ENERGIA

Średnie spożycie energii u chłopców w przeliczeniu na kg masy ciała na dzień maleje z wartości 0,45 MJ (109 kcal) w 1 miesiącu życia do 0,33 MJ ( 79kcal) w 11-12 miesiącu życia. Jeśli zaś chodzi o dziewczynki odpowiednio od wartości 0,43 MJ ( 103kcal) w 1 miesiącu życia do 0,32 MJ (77 kcal) w 11-12 miesiącu życia.

BIAŁKO

Referencyjne spożycie białka dla populacji niemowląt ( population reference intakes, PRI) zabezpieczające podstawowe potrzeby na białko zostało oszacowane na 1,77 g/kg/dobę w 1-2 miesiącu życia i stopniowo maleje do wartości 1,14 g/kg/dobę w 11-12 miesiącu życia.

TŁUSZCZE

Średnie zapotrzebowanie na tłuszcze ( avarage requirement, AR) jest szacowane dla chłopców w 1 miesiącu życia na 21 g/dobę i zwiększa się do 34 g/dobę w 5-6 miesiącu życia oraz odpowiednio dla dziewczynek wynosi ono w 1 miesiącu życia 19 g/dobę i zwiększa się do wartości 32 g/dobę w 5-6 miesiącu życia. Innym sposobem wyrażenia zapotrzebowania na tłuszcze w pierwszym półroczu życia jest procent energii tzw. referencyjne spożycie ( reference intake, RI), który powinien mieścić się w granicach 50-55%. W drugim półroczu wynosi ono około 40% ogólnie podawanej energii. Co ważne, nie zaleca się niższej podaży tłuszczów w tym wieku, ponieważ może to obniżać poziom witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, tj A, D, E i K.

NIEZBĘDNE NIENASYCONE KWASY TŁUSZCZOWE

O tych kwasach pisałem już wielokrotnie, ale dla przypomnienia. Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe ( kwas α-linolenowy i kwas linolowy) są prekursorami długołańcuchowych, wielonienasyconych kwasów tłuszczowych ( long chain polyunsaturated fatty acids, LCPUFA), w tym kwasu dokozaheksaenowego ( docosahexaenic acid, DHA) i arachidonowego ( arachidonic acid, AA). LCPUFA przechodzą przez łożysko, w największej ilości w III trymestrze ciąży. Znaczenie LCPUFA wynika z tego, że są one składnikami błon komórkowych, czyli podstawowych struktur budujących nasz organizm, a co najważniejsze ich największa ilość znajduje się w błonach komórek układu nerwowego oraz siatkówki ( zwłaszcza DHA). Czyli mówiąc inaczej, jeśli ich poziom jest odpowiedni, to odpowiednio dobrze rozwija się dziecko ( zwłaszcza układ nerwowy oraz narząd wzroku). EFSA określił podstawowe zapotrzebowanie na kwasy tłuszczowe w odniesieniu do zapotrzebowania na energię: kwas linolowy ( 4% energii) i kwas α-linolenowy (0,5% energii). Zapotrzebowanie na AA w pierwszym półroczu życia wynosi 140mg/dobę, nie określono zaś wartości wymaganej  kwasu arachidonowego w drugim półroczu życia. DHA uznano za warunkowo niezbędny. Zapotrzebowanie podstawowe ( adequate intake, AI) w 1 roku życia wynosi 100mg/dobę.

WĘGLOWODANY

Węglowodany uzupełniają wartość energetyczną posiłku i stanowią 40-45% energii w pierwszym półroczu życia oraz 45-55 energii w drugim półroczu życia. Ograniczeniom podlegać powinny zaś cukry proste, czyli zbudowane z jednej cząsteczki cukru. W pokarmie kobiecym głównym węglowodanem jest laktoza ( 7g/10g mleka), pozostałe węglowodany są wprowadzane w zwiększonych ilościach wraz z podażą produktów uzupełniających, np fruktoza wraz z owocami i warzywami, skrobia  oraz oligosacharydy wraz z kaszą, warzywami i ryżem. Uwagę należy zwrócić na ograniczenia sacharozy, która może być obecna w produktach niepolecanych niemowlętom. Nie ma żadnego uzasadnienia dodatkowa podaż węglowodanów ( było już kiedyś o tym w dawnym poście o próchnicy).

A teraz szczegółowa tabelka z zapotrzebowaniem na składniki odżywcze w 1 roku życia (według EFSA z 2013).

 

Składnik O – 6 miesiąc życia  6 – 12 miesiąc życia
Miesiąc Chłopcy Dziewczynki Miesiąc Chłopcy Dziewczynki
Energia MJ/d ( 1kj=0,239kcal) 0-1

1-2

2-3

3-4

4-5

5-6

1,5

2,1

2,2

2,1

2,3

2,4

1,4

1,9

2,0

1.9

2,1

2,3

6-7

7-8

8-9

9-10

10-11

11-12

2,5

2,7

2,8

2,9

3,0

3,1

2,3

2,4

2,5

2,6

2,7

2,8

Białko g/d 0-1

1-2

2-3

3-4

4-5

5-6

8

8

9

9

9

7

8

8

8

8

6-7

7-8

8-9

9-10

10-11

11-12

9

11

11

11

11

11

8

10

10

10

10

10

Tłuszcze E% 50-55 40
LA E% 4 4
ALA E% 0,5 0,5
DHA mg/d 100 100
DHA+EPA mg/d
ARA mg/d 140
Węglowodany E% 40-45 45-55
Błonnik g/d
Woda ML/d 700-1000 800-1000
Wapń mg/d 200 400
Fosfor mg/d 100 300
Magnez mg/d 25 80
Sód mg/d 120 170-370
Chlor mg/d 300 270-570
Potas mg/d 400 800
Żelazo mg/d 0,3 ( karmione piersią) 8
Cynk mg/d 2 ( karmione piersią) 4
Miedź mg/d 0,3 0,3
Selen μd/d 12,5 15
Jod μd/d 90 90
Molibden μd/d 2 10
Mangan mg/d 0,003 0,02-0,5
Fluor mg/d 0,08 0,4
Witamina A μg RE/d 350 350
Witamina D μd/d 10 10
Witamina E μg TE/d 3 5
Witamina K μg/d 5 8,5
Tiamina mg/d 0,2 0,3
Ryboflawina mg/d 0,3 0,4
Niacyna mg NE/d 2 5
Kwas pantotenowy Mg/d 2 3
Pirydoksyna mg/d 0,1 0,4
Biotyna μg/d 4 6
Kwas foliowy μg DFE/d 65 80
Kobalamina μd/d 0,4 0,5
Witamina C mg/d 20 30
Cholina mg/d 130 150

 

Na dzisiaj to tyle.

Zdaję sobie sprawę, że ta część była bardzo nudna, ale niestety jest potrzebna by dalsze posty dotyczące żywienia stały się jasne i żeby wszystko logicznie się ze sobą wiązało. A już niedługo o karmieniu piersią i karmieniu sztucznym, następnie post o wprowadzaniu pokarmów uzupełniających i schematy żywienia.

**********************************************************************************

LINKI o żywieniu ( ta część będzie się rozrastać i chyba ostatecznie będzie stanowić oddzielny post):

 

https://www.1000dni.pl/up/images/j19x32c42y8ehfr/poradnik-zywienia-niemowlat.pdf

https://www.1000dni.pl/dlaczego-1000-dni#bezpieczne-zywienie

https://www.1000dni.pl/jak-wybrac-zywnosc-dla-dziecka#zrozumiec-etykiety

https://www.bebiprogram.pl/zywienie-dziecka

https://www.bebiklub.pl/zywienie-dziecka

https://www.enfamil.pl/zywienie-dziecka/karmienie-piersia

https://www.enfamil.pl/zywienie-dziecka/karmienie-niemowlat-urodzonych-przedwczesnie/karmienie-niemowlat-urodzonych-przedwczesnie

http://babyonline.pl/niemowle.html