Interpretacja badania ogólnego moczu

INTERPRETACJA BADANIA OGÓLNEGO MOCZU

Wynik laboratoryjny prawidłowo pobranego moczu będzie się składać z 2 części – badanie ogólne moczu i osad moczu.

Zaczynamy.

BADANIE OGÓLNE MOCZU

BARWA

Ma być żółta lub być odcieniem żóltego ( słomkowa, ciemnożółta itd). Intensywność zależy od tego jak badany był nawodniony w momencie pobrania próbki moczu.. Im więcej wypił, tym mocz będzie jaśniejszy. Kolory jak zielonkawy, niebiesko-zielony, brązowy, różowy, czerwony, purpurowy, brązowoczarny powinny być skonsultowane z lekarzem. Pamiętamy, że zjedzone buraczki bardzo intensywnie zabarwiają nasz mocz na czerwono!

PRZEJRZYSTOŚĆ

Mocz powinien być przejrzysty. Zmętnienie może sugerować infekcje dróg moczowych czy problemy z kamicą nerkową.

CIĘŻAR WŁAŚCIWY

Zależy od nawodnienia a także naszej zdolności do zagęszczania moczu ( im dziecko mniejsze tym zagęszczanie moczu mniejsze, co wynika z samej niedojrzałości).
U małych dzieci wartości prawidłowe mieszczą się w granicach 1,001-1,012 g/cm3.
U starszych dzieci prawidłowe wartości mieszczą się w granicach 1,015-1,025 g/cm3.

Wartości powyżej 1,025 g/cm3 mogą sugerować stan odwodnienia ( np. przy biegunkach, wymiotach), przy wysokiej gorączce, po znacznym wysiłku fizycznym czy być wynikiem obecności w moczu białka, glukozy, leków. Często także po badaniach radiologicznych, gdzie był podawany kontrast ( urografia, tomografia) gęstość moczu bywa duża.
Wartości poniżej 1,015 g/cm3 mogą wynikać z przewodnienia, moczówki prostej czy w przewlekłej niewydolność nerek.

ODCZYN (PH)

Prawidłowy to lekko kwaśny, czyli poniżej 7,0 ( wartości ph >7,0 to wartości zasadowe).
Wartości ph > 7,4 powinny być zawsze skonsultowane z lekarzem. Stany predysponujące do wysokich wartości ph, to przewlekłe zakażenia dróg moczowych czy wrodzone choroby nerek, ale także nadczynność przytarczyc, hiperkaliemia ( podwyższone wartości stężenia jonów potasowych K w surowicy krwi) czy zasadowica oddechowa lub metaboliczna.
Wartości ph <5,0 występują w odwodnieniu, gorączce, towarzyszą przewlekłym stanom zapalnym oraz występują w hipokaliemii ( obniżone wartości stężenia jonów potasowych we krwi), kwasicy oddechowej lub metabolicznej. Niskie ph ( kwaśne) może także występować w źle kontrolowanej cukrzycy oraz w stanach głodzenia.

BIAŁKO

W rutynowym badaniu ogólnym moczu zdrowego dziecka białko nie powinno pojawić się na wyniku. Niewielkie ilości białek / głównie uromodulina oraz białka osocza, w tym albuminy / w moczu istnieją, ale jest ich na tyle mało, że nie są wykazywane w zwykłym badaniu ogólnym moczu. Kiedy jest ich więcej i na wyniku mogą się pojawić? Na przykład przy gorączce, odwodnieniu, po wysiłku fizycznym, po drgawkach, po przegrzaniu, po oziębieniu. Ich ilość zwiększa się wtedy powyżej wartości 100mg/m2, a co za tym idzie, zaczynają być wykazywane na wyniku. Powtarzający się dodatni wynik na obecność białka w badaniu ogólnym moczu powinien być zawsze skonsultowany z lekarzem.

CUKIER

Cukru nie powinno być w moczu. Jego obecność / glikozuria/ wymusza na nas badanie poziomu glukozy w surowicy krwi celem wykluczenia cukrzycy. Niewielkie ilości cukru w moczu mogą pojawić się np. w ciąży.

UROBILINOGEN

Nie powinno go być więcej niż przewiduje norma laboratoryjna. Obecny w nadmiarze może świadczyć o żółtaczce hemolitycznej czy zapaleniu wątroby.

BILIRUBINA

Nie powinno jej być. Obecność może sugerować choroby wątroby czy choroby dróg żółciowych.

CIAŁA KETONOWE

Aceton i kwas acetooctowy najczęściej pojawia się przy stanach odwodnienia ( przy biegunkach, wymiotach) oraz przy gorączce. Z rzadszych przyczyn zależy wymienić źle prowadzoną cukrzycę, dietę bogatotłuszczową czy choroby metaboliczne.

AZOTYNY

Pojawiają się przy redukcji azotanów przez bakterie Gram ujemne, chociażby Escherichia coli, która jest patogenem najczęściej wywołującym zakażenie układu moczowego. Obecność azotynów może więc sugerować zakażenie. Pamiętać należy, że zbyt długie przechowywanej próbki moczu w temperaturze pokojowej może dać nam wynik dodatni w kierunku obecności azotynów.

OSAD MOCZU

NABŁONKI

Zwiększona ilość może występować w zakażeniu układu moczowego oraz także w rzadkich chorobach nerek. Pojedyncze nie mają większego znaczenia diagnostycznego.

LEUKOCYTY

U chłopaków dopuszczalna wartośc to 5 leukocytów w polu widzenia ( wpw).
U dziewczynek dopuszczalna wartość to 10 leukocytów w polu widzenia (wpw).
Leukocyturia, czyli ilość leukocytów powyżej tych wartości, najczęściej jest wynikiem zakażenia układu moczowego / potwierdzeniem będzie dodatni wynik posiewu moczu/. Podobny wynik możemy uzyskać także przy nieprawidłowo pobranej próbce moczu. Jednorazowa leukocyturia przy braku jakichkolwiek objawów ogólnych, takich jak gorączka, złe samopoczucie czy braku objawów dyzurycznych (pieczenie, ból przy oddawaniu moczu, parcie na mocz) nie powinna być podstawą do włączenia antybiotykoterapii. Z drugiej strony powtarzająca się leukocyturia przy prawidłowym ( jałowym) posiewie moczu może sugerować ciężkie uszkodzenie nerek i zawsze powinna być skonsultowana z lekarzem.

ERYTROCYTY

W badaniu ogólnym moczu ilość erytrocytów nie powinna przekroczyć wartości 5 w polu widzenia (wpw).
Przekroczenie tej wartości może być wynikiem stanu zapalnego w układzie moczowym.
Gdy obecne są głównie erytrocyty nieuszkodzone ( izomorficzne, świeże) sugeruje to problem z dolnymi drogami moczowymi. Są to np. zakażenia układu moczowego, gruźlica, kamica układu moczowego, zaburzenia krzepnięcia, zakrzepica żył nerkowych, ale także guz Wilmsa czy inne nowotwory układu moczowego.
Gdy obecną są głównie erytrocyty uszkodzone ( dyzmorficzne, „wyługowane”) sugeruje to, iż pochodzą one z wyższego piętra układu moczowego, czyli z samych nerek. Przyczyną mogą być rzadkie choroby nerek, choroby układowe czy niedokrwistość sierpowatokrwinkowa.

WAŁECZKI

Jeśli się pojawiają, to w moczu szybko oddanym do laboratorium. Długo stojący mocz będzie sprzyjał ich rozpuszczaniu i nie będą one wykrywalne. Dopuszczalna jest wyłącznie obecność pojedynczych wałeczków szklistych. Mogą się one pojawić przy gorączce oraz po ciężkim wysiłku fizycznym.
Każde inne wałeczki, jak np. ziarniste, erytrocytowe, leukocytowe, nabłonkowe, woskowe czy tłuszczowe powinny być szybko skonsultowane z lekarzem, gdyż najczęściej są powiązane z poważną chorobą nerek.

SKŁADNIKI MINERALNE

Dopuszczalne. Wynikają z diety i ph moczu. Przy ph <7 możemy zobaczyć kryształy kwasu moczowego a przy ph > 7 obecne mogą być moczany i szczawiany wapnia. U osób z kamicą nerkową mogą być pomocne w wstępnej identyfikacji złogów. Sama ich obecność nie jest podstawą do rozpoznania kamicy nerkowej.

BAKTERIE

Mogą się zawsze pojawić. Sama obecność o niczym nie świadczy. Potwierdzeniem zakażenia układu moczowego jest tylko posiew moczu.

ŚLUZ

Może być zawsze.

PRZYPOMINAM, ŻE KAŻDY WYNIK BADANIA LABORATORYJNEGO ZAWSZE NAJLEPIEJ SKONSULTOWAĆ ZE SWOIM LEKARZEM.

Poniżej załączam przykładowy wynik badania ogólnego moczu. Dobry czy niedobry? Wiek dziecka – 4 lata.


*********************************************************************

Post sporządzony na podstawie:
PEDIATRIA 1 Wanda Kawalec Ryszard Grenda Helena Ziółkowska, PZWL 2013