Interpretacja morfologii krwi obwodowej – część 1

INTERPRETACJA MORFOLOGII KRWI OBWODOWEJ – część 1

PODSTAWOWE PARAMETRY CZERWONOKRWINKOWE

Podstawowe informacje potrzebne to wstępnej oceny otrzymanych wyników badania morfologii krwi obwodowej.

Każdorazowo, jak zawsze powtarzam, zalecam jednak skonsultować wyniki badań ze swoim lekarzem. Ale podstawy każdy rodzić powinien znać.

Zaczynamy!

HBG – HEMOGLOBINA

Białko zawarte w krwinkach czerwonych odpowiedzialne za transport tlenu do tkanek w postaci oksyhemoglobiny ( utlenowanej hemoglobiny inaczej) oraz dwutlenku węgla do płuc ( odtlenowana hemoglobina) oraz utrzymuje ph krwi na względnie stałym poziomie.

Obniżone wartości stężenia hemoglobiny występują w niedokrwistościach oraz przy przewodnieniu. Zwiększone wartości stężenia hemoglobiny obserwuje się w nadkrwistościach oraz w stanach odwodnienia ustroju

RBC – KRWINKI CZERWONE

Zdrowa, dojrzała, krwinka czerwona osoby dorosłej żyje około 100-120 dni, noworodków 65-80 dni. Dzięki obecnej w krwince czerwonej hemoglobinie bierze udział w transporcie tlenu i dwutlenku węgla. Jest to możliwe dzięki prawidłowej budowie błony komórkowej, prawidłowej czynności hemoglobiny i prawidłowym procesom energetycznym. Gdy dochodzi do zaburzenia tych funkcji dochodzi do skrócenia czasu życia erytrocytów co ostatecznie prowadzi do niedokrwistości hemolitycznej, żółtaczki, powiększania się śledziony a nawet wątroby.
By dobrze ocenić krwinkę czerwoną, zwraca się uwagę na wielkość ( prawidłowa, mikrocyty, makrocyty, megalocyty), kształt ( prawidłowy, sferocyty – kształt kulisty, owalocyty – owalny kształt, schizocyty – fragmenty prawidłowej krwinki różnej wielkości, akantocyty – erytrocyty z wypustkami na obwodzie, dakriocyty – kształt łzy oraz tarczowate krwinki czy krwinki sierpowate), barwliwość ( prawidłowa, niedobarwliwa) czy obecne w nich struktury dodatkowych ( ciałka Heinza, ciałka Howella-Jolly’ego, syderocyty, syderoblasty)

MCV – ŚREDNIA OBJĘTOŚĆ KRWINKI CZERWONEJ

Przydatna do oceny i rożnicowania niedokrwistości. Mamy bowiem niedokrwistości mikrocytową, normocytową oraz makrocytową. Niedokrwistości z niskimi wartościami MCV to chociażby niedokrwistość z niedoboru żelaza ( najczęstsza niedokrwistość u dzieci), talasemia, niedokrwistość syderoblastyczna. Niedokrwistości z podwyższonymi wartościami MCV to najczęściej wynik zespołów hemolitycznych, stanów niedoboru witamy B12, niedoboru kwasu foliowego, niedoczynność tarczycy czy chorób wątroby. Niedokrwistości przy prawidłowych wartościach MCV mogą występować przy białaczkach, aplazjach szpiku, zespołach mielodysplastycznych, chorobach nerek, chorobach wątroby czy chorobach endokrynologicznych.

MCH – ŚREDNIA MASA HEMOGLOBINY W KRWINCE CZERWONEJ

Kolejny ważny parametr. Jeśli ta wartość jest zmniejszona możemy mieć do czynienia z niedoborem żelaza, niedokrwistością syderoblastyczną bądź talasemie. Gdy z kolei mamy do czynienia ze zwiększoną wartością, to bierzemy pod uwagę takie stany jak chociażby niedokrwistość megaloblastyczna czy marskość wątroby.

MCHC – ŚREDNIE STĘŻENIE HEMOGLOBINY W KRWINCE CZERWONEJ

Czyli parametr określający czy stężenie hemoglobiny względem całej krwinki mieści się w prawidłowych wartościach. Gdy jest np. za dużo hemoglobiny względem krwinki, to możemy mieć do czynienia z sferocytozą wrodzoną. Zbyt mało hemoglobiny względem krwinki obserwuje się w niedokrwistościach syderoblastycznych, talasemiach i przewodnieniu.

RDW – WSKAŹNIK SZEROKOŚCI ROZKŁADU WIELKOŚCI ERYTROCYTÓW

Brzmi trochę dziwnie, wiem. By zrozumieć czego dotyczy trzeba wyobrazić sobie, że krwinki czerwone, jak ludzie są różnej wielkości. Najwięcej jest tych o średniej wielkości, trochę mniej tych nieco mniejszych i nieco większych i bardzo mało tych naprawdę małych czy dużych ( u ludzi odpowiednio bardzo niskich i bardzo wysokich). Ten parametr określa właśnie tę różnorodność i powinien mieścić się w zakresie 11-15%, tzn że różnica między tymi największymi erytrocytami a najmniejszymi nie przekracza tych wartości.

HDW – ODCHYLENIE STANDARDOWE DLA STĘŻENIA HEMOGLOBINY W KRWINKACH WYRAŻONE W G/L

Parametr oceniający różność w wybarwieniu krwinek czerwonych w jednej próbce, czyli oceniający tzw. anizochromię. Istotny przy ocenie niedokrwistości. Podwyższone wartości występują chociażby w niedokrwistościach hemolitycznych czy niedokrwistościach z niedoboru żelaza.

HCT/ HT – HEMATOKRYT

Frakcja objętościowa erytrocytów we krwi pełnej, czyli wynik mówiący o tym, jak dużo jest erytrocytów względem całej krwi. Zmniejszona wartość może wynikach z niedokrwistości czy przewodnienia a podwyższona wartość obserwowana jest w nadkrwistościach ( pierwotnych oraz wtórnych), ale także i w stanach odwodnienia np. przy biegunce, wymiotach czy w chorobie jaką jest moczówka prosta.

****************************************************************************************************

BADANIA DODATKOWE POMOCNE PRZY OCENIE ERYTROPOEZY

RET – RETIKULOCYTY

Gdy już jesteśmy przy morfologii warto wspomnieć o retikulocytach, czyli młodych formach krwinek czerwonych. Po około 2-4 dniach przekształcają się w dojrzałe erytrocyty. Prawidłowe ilości retikulocytów świadczą o zdolności szpiku do erytropoezy, czyli o zdolności do namnażania i różnicowania się erytrocytów. Zwiększona liczba może świadczyć o niedotlenieniu organizmu, utracie krwi czy o hemolizie czyli niszczeniu krwinek czerwonych, co jest wynikiem zwiększonego zapotrzebowania na erytrocyty, ale jednocześnie pokazuję, że szpik potrafi te formy (młode) erytrocytów wytwarzać. Inaczej się dzieje, gdy retikulocytów nie ma lub ich poziom jest obniżony. Dzieje się tak np. w przypadku niedokrwistości aplastycznej, wrodzonej niedokrwistości hipoplastycznej, zakażeniu parvovirusem B19 czy naciekaniu szpiku komórkami nowotworowymi.

CHr – ŚREDNIA ZAWARTOŚĆ HEMOGLOBINY W RETIKULOCYTACH

Kolejny parametr oceniający funkcjonalność szpiku kostnego i jego zdolności do prawidłowej erytropoezy. Wartości poniżej punktu odcięcia ( 29 pg) świadczą o rozwijającej się anemii i ukazują funkcjonalne niedobory żelaza ( nawet gdy poziom zapasów ustrojowych żelaza jest wysoki). Chr to także parametr bardzo pomocny przy wczesnej ocenie efektu leczenia żelazem ( wzrost po doustnych lekach następują najpóźniej po 2 tygodniach, po dożylnym podaniu żelaza najpóźniej po 4 dniach).

PRZYPOMINAM RAZ JESZCZE, ŻE WYNIKI BADAŃ KAŻDORAZOWO NAJLEPIEJ SKONSULTOWAĆ ZE SWOIM LEKARZEM.

To tyle na chwilę obecną.
Poniżej dwie morfologie – dziecka i osoby dorosłej.

 

A na sam koniec zakresy prawidłowych wartości morfologii krwi w zależności od wieku.

 

****************************************************************************************************

Sam post powstał na podstawie:
1. „Hematologia kliniczna wieku dziecięcego” pod redakcją M Ochockiej, M Matysiak PZWL
2. „PEDIATRIA” tom 1 pod redakcją Wanda Kawalec, Ryszard Grenda, Helena Ziółkowska, PZWL
3. „Choroby krwi” pod redakcją Michał Matysiak, PZWL
4. „Norma kliniczna w Pediatrii” pod redakcją Mariana Krawczyńskiego, PZWL