Interpretacja morfologii krwi obwodowej – część 2

INTERPRETACJA MORFOLOGII KRWI OBWODOWEJ – część 2

LEUKOCYTY

Przyszedł czas na układ białokrwinkowy

LEUKOCYTY

Krwinki białe, czyli mówiąc inaczej leukocyty, to populacja kilku typów komórek. Główną funkcją leukocytów jest ochrona przed bakteriami,wirusami i grzybami. Podstawowy podział w warunkach zdrowia rozróżnia 5 typów tych krwinek.

Neutrofile czyli granulocyty obojętnochłonne
Eozynofile czyli granulocyty kwasochłonne
Bazofile czyli granulocyty zasadochłonne
Limfocyty
Monocyty

WHITE BLOOD COUNT /WBC/

Parametrem oceniającym układ białokrwinkowy jest WBC ( white blood count), czyli całkowita liczba krwinek białych. Oprócz WBC morfologia (najczęściej) zawiera jeszcze rozszerzony wzór krwi, czyli podaje liczbę konkretnego rodzaju krwinki białej w jednostce objętości, czyli mówiąc inaczej, zawiera jeszcze rozmaz. Najczęściej spotykanym typem rozmazu jest rozmaz automatyczny, czyli taki, jaki podaje analizator automatyczny. Wyniki automatycznego różnicowania i zliczania komórek krwi są zawsze podawane jako wartości bezwzględne (np. 1800 neutrofili/µl) oraz jako wartości względne (np. 45% neutrofili). Innym sposobem oceny układu białokrwinkowego, bardziej dokładnym, jest tak zwany rozmaz ręczny ( inaczej nazywany manualnym), czyli taki obliczony przez diagnostę laboratoryjnego „ręcznie” w trakcie spoglądania pod mikroskop. Ten typ rozmazu jest istotny przy podejrzeniu niektórych chorób, a niezbędny gdy mamy do czynienia z podejrzeniem choroby onkologicznej. Gdy chcemy by rozmaz był wykonany „ręcznie” koniecznie musimy to zaznaczyć przy pobieraniu krwi na badanie.

INTERPRETACJA ROZMAZU KRWI

Każda interpretacja rozmazu krwi powinna być przeprowadzona na podstawie wartości bezwzględnych; sama ocena wartości odsetkowych ( patrzenie tylko na procenty) może być powodem błędów, niestety. Dlaczego to jest takie ważne, napiszę jeszcze później.

Wszelkie normy zależne od wieku zostały podane w poniższej tabelce.

ODCHYLENIA

Wzrost wartości WBC to LEUKOCYTOZA

Wzrost wartości WBC nazywany jest leukocytozą i najczęściej jest wynikiem trwającego zakażenia ( zwłaszcza bakteryjnego). Inne rzadsze przyczyny to oparzenia, zaburzenia metaboliczne ( śpiączka cukrzycowa czy przełom tarczycowy, choroby nowotworowe, ostre krwotoki, urazy). Podwyższone wartości WBC spotyka się także u pacjentów po usunięciu śledziony czy jako wynik stosowania glikokortykosteroidów.

Nie zawsze jednak wzrost wartości WBC musi być wynikiem choroby. Podwyższone wartości WBC występują między innymi u noworodków, w przebiegu ciąży, po intensywnym wysiłku fizycznym lub stan taki może być wywołany przez ból czy duży stres. Na wzrost leukocytozy wpływa też spożycie posiłku przed pobraniem krwi na badanie.

Spadek wartości WBC to LEUKOPENIA

Mamy z tym do czynienia gdy liczba krwinek białych spadnie poniżej wartości 4×10^9/l (4 tys. w mm3) – najczęstsza spotykana norma.
Gdy neutrofilii ( granulocytów obojętnochłonnych) jest mało, i ich ilość wynosi tylko 1,5 x 10^9/l, to taki stan nazywany NEUTROPENIĄ.
Gdy ich liczba spadnie poniżej 1,0 x 10^9/l (czyli mniej niż 1 tysiąc w mm3), szansa na rozwój infekcji bakteryjnych znacznie rośnie. Gdy wartość neutrofilii spadnie poniżej 0,5 x 10^9/l , mamy do czynienia z AGRANULOCYTOZĄ. Jest to stan bardzo poważny, bo oznacza właściwie brak możliwości obrony organizmu przed jakimikolwiek zakażeniami bakteryjnymi, narażając tym samym pacjenta na utratę życia w czasie nawet banalnej infekcji.

Każdy stan leukopenii ( ostry i przewlekły) powinien być skonsultowany z lekarzem.

Do najczęstszych przyczyn leukopenii zaliczamy zakażenia wirusowe, niektóre zakażenia bakteryjne ( gruźlica), niektóre choroby reumatologiczne, rzadziej niedobór witaminy B12 lub kwasu foliowego czy w wyniku uszkodzenia szpiku kostnego poprzez stosowanie leków z grupy cytostatyków, czyli leków stosowanych w trakcie leczenia chorób nowotworowych. Inne leki, które mogą doprowadzić do leukopenii, to tyreostatyki, czyli te stosowane w leczeniu nadczynności tarczycy, a także leki przeciwpadaczkowe oraz niektóre leki z grypy niesteroidowych leków przeciwzapalnych czy stosowana bardzo często przez dorosłych pyralgina.

Do uszkodzenia szpiku może dojść także poprzez kontakt z niektórymi substancje chemicznymi, głównie w tym miejscu trzeba powiedzieć o benzenie. Benzenie? Tak tak, benzenie, tym samym benzenie, o którym głośno w naszym mieście, a którego poziomy są tutaj przekraczane o 200-300% dopuszczalnej normy. Do uszkodzenia szpiku może dojść także poprzez radioterapię oraz w wyniku jego naciekania przez proces białaczkowy lub inny proces nowotworowy (przerzuty do szpiku).

EOZYNOFILE czyli granulocyty kwasochłonne

Kolejna ważna grupa komórek. Zwiększona liczba eozynofili, czyli eozynofilia występuje w chorobach o podłożu alergicznym (astma oskrzelowa, alergiczny nieżyt nosa), ale także w chorobach pasożytniczych, niektórych chorobach skóry, w przebiegu szkarlatyny, w niektórych innych chorobach hematologicznych-onkologicznych oraz w niektórych chorobach układowych tkanki łącznej.
Obniżona liczba eozynofilii czyli eozynopenia ma mniejsze znaczenie diagnostyczne i występuje w np. w nadczynności nadnerczy (choroba Cushinga) czy u osób przyjmujących stale glikokortykosterydy.

BAZOFILE czyli granulocyty zasadochłonne

Zwiększona liczba bazofili występuje w chorobach hematologicznych o podłożu mieloproliferacyjnym (przewlekła białaczka szpikowa, czerwienica prawdziwa), w przebiegu gruźlicy oraz w niektórych przewlekłych chorobach zapalnych jelit ( np. w chorobie Leśniowskiego- Crohna)
Bazopenia obserwujemy przeważnie po stosowaniu steroidów.

LIMFOCYTY

Zwiększona liczba limfocytów, czyli limfocytoza występuje w chorobach zakaźnych (mononukleoza zakaźna, cytomegalia, wirusowe zapalenia wątroby, krztusiec / w krztuścu występuje leukocytoza z limfocytozą – tak jest/). Względny wzrost odsetka limfocytów, czyli tych wartości procentowych, obserwuje się w niektórych chorobach wirusowych (odra, świnka, różyczka), ale także i w niektórych chorobach bakteryjne ( gruźlica, kiła, dur brzuszny, błonica) czy w przypadku przewlekłej białaczki limfocytowej.

MONOCYTY

Zwiększona liczba monocytów występuje w zakażeniach bakteryjnych i wirusowych (mononukleoza zakaźna, dur, bruceloza, gruźlica), w zakażeniach pierwotniakami (malaria, pełzakowica), w chorobach układowych tkanki łącznej czyli kolagenozach, w marskości wątroby, w chorobach zapalnych jelit czy w przypadku niektórych chorób nowotworowych, tj w ostrej i przewlekłej białaczce mielomonocytowej, ostrej białaczce monoblastycznej, szpiczaku mnogim, czerwienicy, ziarnicy złośliwej, .

INNE KOMÓRKI SPOTYKANE W ROZMAZACH

Przy niektórych rozmazach spotkamy jeszcze procentową ilość komórek o innej nazwie. Możemy natrafić na promielocyt, mielocyty czy metamielocyt. Co to w ogóle jest? Są to młode formy granulocytów, które w stanie zdrowia nie powinny występować w krwi obwodowej. Ich obecność świadczy o tak zwanym odmłodzeniu układu białokrwinkowego czyli mówiąc jeszcze inaczej o przesunięciu obrazu odsetkowego granulocytów w lewo. Zjawisko to pojawia się przede wszystkim przy ostrych chorobach zakaźnych i zakażeniach ( w zdecydowanej większości), ale także przy niektórych chorobach nowotworowych, jak np. w przewlekłej białaczce szpikowej czy w przypadku przerzutów nowotworów do kości. Gdy przy infekcjach mamy w rozmazie obecne promielocyty, mielocyty czy metamielocyty, lekarz na pewno zleci kontrolne badanie krwi.
Inny, bardzo niepokojący, stan, nazywany jest przerwą białaczkową, która polega na obecności we krwi obwodowej blastów białaczkowych oraz dojrzałych segmentów, bez występowania form pośrednich. Obraz taki obserwowany jest w ostrych białaczkach szpikowych.
Komórki patologiczne, które czasem można spotkać w rozmazie krwi to plazmocyty (białaczka plazmocytowa, szpiczak plazmocytowy, różyczka, przewlekłe zapalenia, niektóre choroby wątroby), erytroblasty (erytroleukemia, osteomielofibroza, stany pokrwotoczne, nowotwory z przerzutami do szpiku, ciężkie zakażenia jak gruźlica czy posocznica, stan po usunięciu śledziony) i niestety komórki nowotworowe ( w zależności od typu nowotworu)

LIMFOCYTY ATYPOWE ( in. nietypowe)

Na koniec jeszcze o limfocytach nietypowych. Limfocyt nietypowy jest niezłośliwym, zmienionym morfologicznie limfocytem występującym we krwi obwodowej. Jest on komórką reaktywną pochodzenia limfoidalnego, powstającą w czasie różnych zaburzeń w wyniku nieswoistej odpowiedzi na czynnik stresowy, którego źródłem są zróżnicowane bodźce. Limfocyty nietypowe mogą pojawić się w rozmazie krwi w przebiegu mononukleozy zakaźnej, odry, świnki, różyczki, zapalenia wątroby typu A i B, w przebiegu zakażeń spowodowanych przez Mycoplasma pneumonie oraz w zakażeniach wirusem HIV.

Na koniec dwie morfologie krwi.

Przydatne linki:

http://www.mp.pl/pacj…/badania_zabiegi/99884,morfologia-krwi
http://gastrologia.mp.pl/diagnostyka/51060,morfologia-krwi
http://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.11.3. — zbiór ciekawych pytań i odpowiedzi odnośnie morfologii krwi
http://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.11.3.13.
http://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.11.3.15.
http://www.sysmex.pl/…/Znaczenie_wartosci_bezwzglednych_w_h… → o znaczeniu wartości bezwględnych w hematologii
http://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.11.3.22.