Różyczka

RÓŻYCZKA

Dzisiaj dla odmiany o chorobie zakaźnej.

ETIOLOGIA

Choroba zakaźna wywoływana przez RNA-wirusa z rodziny Togaviridae.

EPIDEMIOLOGIA

Wirus zakaża tylko ludzi. Przenosi się drogą kropelkową, przez kontakt bezpośredni oraz przez łożysko. Wirus znajduje się w śluzie z jamy nosowo-gardłowej oraz w moczu chorych.

OKRES WYLĘGANIA I ZAKAŹNOŚĆ

Okres wylęgania wynosi 14-21 dni ( zwykle 16-18 dni). Zaraźliwości przypada na okres wiremii ( namnażania się wirusa), czyli około 7 dni przed wysypką, a wraz z wysypką kończy się wiremia, ale niestety zakaźność i wydalanie wirusa z gardła utrzymuje się nawet do 14 dni po pojawieniu się wysypki ( najczęściej jednak 7 dni). Trzeba pamiętać również o tym, że u dzieci z niedoborem odporności zaraźliwość będzie dłuższa.

KTO CHORUJE

Wrażliwe na zakażenie są osoby, które nie przechorowały różyczki oraz nie zostały uodpornione w sposób czynny, czyli mówiąc inaczej nie zostały zaszczepione. Niemowlęta są do około 6 miesiąca chronione dzięki przeciwciałom IgG odmatczynym, zakładając, że mama była zaszczepiona lub różyczkę przechorowała.
Do wiarygodnych dowodów odporności na różyczkę należy: udokumentowane podanie 1 „żywej” dawki szczepionki zawierającej wirusa różyczki lub obecność swoistych przeciwciał w surowicy lub zachorowanie na różyczkę potwierdzone laboratoryjnie(!).

OBRAZ KLINICZNY

Różyczka przebiega ze zstępująca ( tj. początkowo na twarzy a następnie na całym ciele), bladoróżową, plamisto-grudkową, wysypką wraz z podwyższoną temperaturą oraz słabo nasilonymi objawami nieżytu górnych dróg oddechowych ( zaczerwienienie gardła, kaszel, katar). Zmiany skórne poprzedzone są wyraźnym powiększeniem węzłów chłonnych zausznych, szyjnych, potylicznych oraz karkowych, które są niebolesne, twarde.
U dzieci starszych i dorosłych, oprócz objawów wyżej wymienionych, mogą pojawić się bóle głowy, bóle kończyn, osłabienie, zapalenie spojówek. Może być wyczuwalne powiększenie śledziony
Do typowych cech wysypki w przebiegu różyczki należy to, że najpierw obejmuje twarz, jest plamisto-grudkowa, zstępuje, i utrzymuje się 1-3 dni maksymalnie. Wysypka ta znika bez pozostawienia przebarwień.

25-50% przypadków zakażenia może przebiegać bez żadnych objawów.

POWIKŁANIA

Małopłytkowość, zapalenie mózgu oraz zapalenie stawów ( głównie u kobiet dorosłych) to te najczęstsze. Poza tym należy dodać ryzyko wystąpienia wad wrodzonych u płodu czy ryzyko obumarcia płodu w przebiegu zachorowania na różyczkę kobiety w ciąży.

Do najniebezpieczniejszych zakażeń w czasie ciąży zaliczamy te, do których doszło w pierwszych 12 tygodniach ciąży. Ryzyko wystąpienia wad wrodzonych u płodu szacuje się na około 85%. Około połowa dzieci urodzi się z wadami wrodzonymi, gdy dojdzie do zakażenia między 13 a 16 tygodniem ciąży. Gdy zakażenie będzie miało miejsce w II trymestrze ryzyko to spada do około 25%.

WADY WRODZONE W PRZEBIEGU ZAKAŻENIA WIRUSEM RÓŻYCZKI W CZASIE CIĄŻY

Wady słuchu ( głuchota), wady wzroku ( w tym jaskra, zaćma, uszkodzenia siatkówki, niedorozwój gałki ocznej), wady serca, wodogłowie, zwapnienia w mózgu, upośledzenie rozwoju umysłowego, uszkodzenie ośrodka mowy, deformacje kostne, ubytki kostne, powiększenie wątroby, powiększenie śledziony, małopłytkowość, niska masa urodzeniowa, zaburzenia funkcjonowania gruczołów dokrewnych ( a nawet rozwojem cukrzycy).

Zespołem różyczki wrodzonej ( zespołem Gregga) nazywa się wady wrodzone oczu, mózgu oraz serca powstałe w przebiegu zakażenia płodu wirusem różyczki.

Do innych uszkodzeń powstałych na drodze zakażenia płodu należy jeszcze dodać: zapalenia mózgu i opon, zapalenie wątroby, zapalenie nerek, przewlekłą biegunkę.
W przypadku różyczki wrodzonej dziecko pozostaje zakaźne przez wiele miesięcy ( nawet do roku czasu).

DIAGNOSTYKA

Do precyzyjnego rozpoznania wymagane jest badanie laboratoryjne. Materiał do badań wirusologicznych to wymaz z gardła lub próbka moczu. W celu wykrycia swoistych przeciwciał pobiera się krew. Materiał powinno się pobrać w 4-5 dobie wysypki. Próbki przyjmuje, powołane przez Światową Organizację Zdrowia (WHO), Narodowe Laboratorium ds. Diagnostyki Odry i Różyczki w Zakładzie Wirusologii PZH przy ulicy Chocimskiej 24 w Warszawie.
Biorąc pod uwagę wysoki odsetek wyszczepienia polskiej populacji ( ponad 95%) przeciw śwince, odrze i różyczce oraz skuteczność szczepionki MMR, aktualnie rozpoznanie różyczki jest mało prawdopodobne. Mimo zgłaszanych zachorowań w latach 2015 i 2016 nie potwierdzono ani jednego przypadku choroby w badaniach laboratoryjnych.
Przeciwciała IgM są wykrywane we krwi od dnia pojawienia się wysypki i zanikają mniej więcej po dwóch, trzech miesiącach.
Przeciwciała IgG pojawiają się już mniej więcej po około 2 tygodniach od wystąpienia wysypki. Ich istotny wzrost świadczy o aktywnym zakażeniu.

POTWIERDZENIE RÓŻYCZKI

Opiera się na stwierdzonej obecności swoistych przeciwciał IgM i/lub izolacji wirusa różyczki.

BADANIA DODATKOWE

Leukopenia z limfocytozą oraz obecność plazmocytów ( do 4 roku życia plazmocytów fizjologicznie może być nawet 4%)

LECZENIE

Brak swoistego.
Leczenie jest objawowe, czyli polega na nawadnianiu oraz stosowaniu leków przeciwgorączkowych. Przy powikłaniach konieczna hospitalizacja.

ZAPOBIEGANIE

Istnieje. Od 1996 roku w Polsce dostępna jest szczepionka skojarzona MMR ( przeciwko odrze, śwince i różyczce). Serokonwersja ( wykrycie swoistych przeciwciał) po pierwszej dawce wynosi 95%-100%, a skuteczność rzeczywista oceniana jest na blisko 100%. Na terenie Polski szczepienie przeprowadza się w 13-14 miesiącu życia dziecka a dawkę przypominającą podaje się w 10 roku życia. U dzieci, które mają więcej niż 10 lat, a nie otrzymały 2 dawek szczepionki, powinno się dawki szczepionki uzupełnić.
Szczepionka MMR ani immunoglobulina nie znajduje zastosowania w profilaktyce poekspozycyjnej w przypadku wirusa różyczki.
Immunoglobulina podana kobiecie ciężarnej, która ani nie była szczepiona ani nie przechorowała różyczki przed ciąża, nie eliminuje całkowicie ryzyka zespołu różyczki wrodzonej.

PRZYDATNE LINKI:

Podstawowe informacje na temat różyczki
http://szczepienia.pzh.gov.pl/main.php?p=3&id=48
MP o różyczce:
http://pediatria.mp.pl/choroby/chorobyzakazne/67591,rozyczka
Zalecenia ACIP odnośnie zapobiegania zachorowaniu na odrę, świnkę i różyczkę
http://www.mp.pl/szczepienia/artykuly/wytyczne/89754,zapobieganie-zachorowaniom-na-odre-swinke-i-rozyczke-oraz-profilaktyka-zespolu-rozyczki-wrodzonej-zalecenia-acip
PZH o różyczce:
http://www.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2016/08/160829_R%C3%B3%C5%BCyczka.pdf
PZH o różyczce w Polsce:
http://www.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2016/04/Europejski-Tydzie%C5%84-Szczepie%C5%84-19.04.2016r._Iwona_PS.pdf
Różyczka w Polsce w latach 2015/2016 ( strona 56)
http://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/2016/Ch_2016_wstepne_dane.pdf
Różyczka w Polsce w roku 1996 ( strona 4)
http://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/1996/M_96_rok.pdf
Trochę zdjęć z anglojęzycznych stron:
http://www.medicalnewstoday.com/articles/164504.php
http://www.nhs.uk/conditions/Rubella/Pages/Introduction.aspx
http://www.medicinenet.com/image-collection/rubella_1_picture/picture.htm
http://www.vaccineinformation.org/photos/rubecdc007.jpg
http://www.vaccineinformation.org/photos/rubeaap001.jpg
http://www.vaccineinformation.org/photos/rubecdc004.jpg
http://www.vaccineinformation.org/photos/rubeuta001.jpg

 

*************************************************

Post na podstawie:

„ROŻYCZKA” lek Magdalena Pluta, prof. dr hab. n. med. Magdalena Marczyńska, ANALIZA PRZYPADKÓW W PEDIATRII nr 4/2015, PZWL
CHOROBY ZAKAŹNE I PASOŻYTNICZE U DZIECI prof . dr hab. med. Zbigniew Rudkowski, PZWL 2001
ATLAS CHORÓB ZAKAŹNYCH DZIECI Irma Kacprzak-Bergman, Leszek Szenborn, ELSEVIER URBAN&PARTNER 2010
DERMATOLOGIA DZIECIĘCA Bernard A.Cohen, wyd CZELEJ, 1999
PEDIATRIA Tom 2 NELSON I wydanie polskie pod redakcją Andrzeja Milanowskiego, ELSEVIER 2013